NN TFI Investment Partners
Notowania
 

Czy szczęśliwi ludzie inwestują więcej? A może inwestują inaczej ?

18.07.2018

Czym jest szczęście? Czy jesteś szczęśliwy? Skąd wiesz, że tak jest? Zastanów się przez chwilę nad tym co daje ci poczucie szczęścia. Przypomnij sobie sytuację kiedy ostatnio podejmowałeś ważną decyzję finansową. Czy czułeś się wtedy szczęśliwy? Czy gdyby twoja odpowiedź na poprzednie pytanie była inna, to podjąłbyś inną decyzję?

 

Czym jest szczęście?

Pytanie o to czym jest szczęście i jak je znaleźć zadajemy sobie bezustannie od stuleci. Odpowiedzi na nie szukają filozofowie, psycholodzy, socjolodzy i inni badacze. W efekcie powstało już bardzo wiele definicji szczęścia próbujących na różne sposoby uchwycić tę ulotną ideę. Najważniejszy wniosek płynący ze wszystkich rozważań jest taki, że ilu ludzi, tyle definicji szczęścia.

Czy to jednak oznacza, że dla każdego z nas szczęście jest czymś zupełnie innym? Niezupełnie.  Istnieją pewne stałe elementy znajdujące się w niemal każdej definicji, tylko kładziony na nie akcent jest różny w zależności od jej autora.

 

Cebulowa Teoria Szczęścia

Najbardziej popularna polska definicja szczęścia a jednocześnie moja ulubiona, została opisana przez Janusza Czapińskiego i nazwana przezeń Cebulową Teorią Szczęścia ze względu na analogię do warstw cebuli. Autor definiuje szczęście jako pozytywną, afirmującą postawę wobec życia i zakłada, że składa się ono z trzech warstw.

Pierwsza z nich – najgłębsza, wrodzona i najbardziej stabilna, odnosi się do woli życia. Druga warstwa, to ogólne zadowolenie z życia, opisuje emocjonalne zadowolenie z życia i to, jak je wyrażamy w naszych sądach. Trzecia – najbardziej zewnętrzna warstwa, odnosi się do zadowolenia z poszczególnych obszarów życia, m.in. pracy, rodziny, zdrowia, przyjaciół, sytuacji finansowej. Badania Czapińskiego pokazały, że wśród pięciu obszarów życia, które mają największy wpływ na poczucie szczęścia Polaków można wymienić: zdrowie (64% badanych wskazało ten obszar życia), udane małżeństwo (53% wskazań), dzieci (48% wskazań), praca (31% wskazań) oraz pieniądze (28% wskazań).

 

Czy zadowolenie z życia czyni nas bardziej skłonnymi do inwestowania?

Autor Cebulowej Teorii Szczęścia podkreśla, że szczęście pełni ważną funkcję motywacyjną oraz może być kluczowe dla podejmowania różnych działań i dla ich rezultatów. Badania, które przeprowadziłam wraz z zespołem na reprezentatywnych próbach dorosłych Polaków pokazały, że wyższe ogólne zadowolenie z życia wiąże się z tym, że jesteśmy skłonni zainwestować większą kwotę.

Wyniki moich badań pokazały również rolę zadowolenia z poszczególnych dziedzin życia. Nasza skłonność do inwestowania pieniędzy i kwota, którą jesteśmy gotowi przeznaczyć na ten cel, są tym wyższe, im silniejsze jest nasze zadowolenie ze stanu zdrowia, sytuacji finansowej (ile mam pieniędzy) i materialnej gospodarstwa domowego (co posiadam – np. dom, samochód, sprzęt AGD itp.), życia towarzyskiego, związków romantycznych, cech charakteru, wyglądu, postrzeganych perspektyw na przyszłość oraz zadowolenia z własnych osiągnięć.

 

Czy szczęśliwi ludzie lubią ryzyko inwestycyjne?

Dokonując wyboru instrumentów finansowych, w które zainwestujemy środki finansowe, bierzemy pod uwagę między innymi to, jak ryzykowne się nam wydają lub jak ryzykowne obiektywnie są. Pojawia się pytanie czy odczuwany przez nas poziom szczęścia może wiązać się z preferowanymi instrumentami inwestycyjnymi.

Kilka miesięcy temu przeprowadziłam wraz z zespołem badanie z udziałem ogólnopolskiej reprezentatywnej próby dorosłych Polaków, którego wyniki odpowiedziały twierdząco na to pytanie. Okazało się, że niezadowolenie ze swoich perspektyw na przyszłość wiąże się z preferowaniem obligacji ponad inne instrumenty inwestycyjne, a więc z wyborem bezpiecznej opcji inwestycji finansowych.

Wybór inwestycji w fundusze inwestycyjne towarzyszył osobom zadowolonym ze swojej pracy, perspektyw na przyszłość oraz zadowolonym z tego jaki stosunek mają do nich inni ludzie.

Preferencja akcji ponad inne instrumenty finansowe była widoczna u osób ogólnie zadowolonych z życia. Ponadto osobom, które decydowały się wybrać akcje towarzyszyło zadowolenie ze swojego stanu zdrowia, ale również niezadowolenie z relacji społecznych wyrażające się poczuciem bycia niedocenianym i wykorzystywanym przez innych.

 

Pożądane portfele inwestycyjne szczęśliwych Polaków

Przyjrzeliśmy się również portfelom inwestycyjnym budowanym przez uczestników badania, które miały odzwierciedlać ich preferencje inwestycyjne. Okazuje się, że bardziej agresywne portfele inwestycyjne budowały osoby zadowolone ze swojego stanu zdrowia i swoich perspektyw na przyszłość oraz osoby niezadowolone z relacji społecznych, w szczególności czujące się niedoceniane przez innych.

Sprawdziliśmy również stopień dywersyfikacji budowanych portfeli inwestycyjnych. Wyniki badania pokazały, że Polacy chętniej dywersyfikują portfele jeśli są zadowoleni ze swoich perspektyw na przyszłość, uważają, że mają bardziej udane życie niż inni, są zadowoleni ze swoich osiągnięć i posiadanych dóbr materialnych.

 

Podsumowanie

Poczucie szczęścia, zarówno ogólne jak i zadowolenie z poszczególnych obszarów życia – niekoniecznie bezpośrednio związanych z finansami - ma związek z podejmowanymi wyborami inwestycyjnymi.

Należy pamiętać, że poczucie szczęścia nie jest nam dane raz na zawsze. Poszczególne elementy szczęścia poddają się wpływom płynącym z naszego środowiska i zmieniają się, raz stając się jeszcze bardziej pozytywne, a kiedy indziej słabnąc.

Zgodnie z Cebulową Teorią Szczęścia najtrudniej jest zmienić najbardziej wewnętrzną warstwę szczęścia (wolę życia), zaś stosunkowo łatwo można wpłynąć na poczucie zadowolenia z poszczególnych dziedzin życia. W związku z tym, podejmując decyzje inwestycyjne warto zadać sobie pytanie jaki jest dziś poziom odczuwanego przeze mnie szczęścia i zastanowić się nad jego rolą w podejmowanej właśnie decyzji. Czasem warto poczekać chwilę, by nieracjonalne czynniki takie jak chwilowy smutek lub szczęście nie determinowały charakteru nowej inwestycji.

 

 

 

Tomasz Smal

dr Katarzyna Sekścińska

Doktor nauk społecznych w zakresie psychologii, coach i trener

Zatrudniona na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego na stanowisku adiunkta w katedrze Psychologii Społecznej, w zakładzie Psychologii Organizacji i Pracy. Absolwentka studiów doktoranckich na Wydziale Psychologii UW. Z wykształcenia jest psychologiem (studia magisterskie na Wydziale Psychologii UW), ekonomistką i menadżerem (Międzykierunkowe Studia Ekonomiczno-Menadzerskie na UW). Ukończyła Studium coachingu Multi Level Coaching uzyskując tytuł coacha MLC.