<iframe src="//www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-TK4BMS" height="0" width="0" style="display:none;visibility:hidden"> Odsetki ustawowe za opóźnienie - jak je obliczyć?
NN TFI Investment Partners
Notowania
 

Odsetki ustawowe za opóźnienie - jak je obliczyć?

31.10.2019

Odsetki ustawowe za opóźnienie to rodzaj rekompensaty za każdy dzień opóźnienia w uregulowaniu powstałej należności. Ich wysokość może być określona w umowie, ale jeżeli tak się nie dzieje niezbędne do ich wyliczenia przepisy zostały zawarte w kodeksie cywilnym. Jakie są rodzaje odsetek ustawowych za opóźnienie i jak je obliczyć?

 

Rodzaje odsetek ustawowych za opóźnienie

Istnieje kilka rodzajów odsetek ustawowych za opóźnienie:

  • odsetki kapitałowe (należne od sumy pieniężnej) – są to odsetki, które powstają już z samego tytułu korzystania z obcego kapitału (np. w przypadku zaciągnięcia kredytu, pożyczki pozabankowej, w przypadku debetu), a nie opóźnienia w spłacie danego świadczenia pieniężnego. Zgodnie z art. 359 k.c.[1] należą się one wtedy, gdy wynika to z ustawy, czynności prawnej, orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu. Ich wysokość równa jest sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego oraz 3,5 punktów procentowych, o ile nie została ona określona. Natomiast maksymalna wysokość odsetek kapitałowych w skali rocznej nie być wyższa niż dwukrotność odsetek ustawowych. Warto wiedzieć, że wysokość tych odsetek nie może być wyższa od wysokości odsetek maksymalnych – nawet, gdy z umowy wynika inaczej. W 2019 roku stopa referencyjna NBP wynosi 1,5 %, więc odsetki kapitałowe – 5 % (1,5 % + 3,5 pkt procentowych).
  • odsetki za opóźnienie – są to odsetki, które naliczane są już od pierwszego dnia następującego po dniu, w którym miała nastąpić zapłata świadczenia (czyli już pierwszego dnia opóźnienia w spłacie tego świadczenia). Zgodnie z art. 481 k.c.[2] są one naliczane nawet wtedy, gdy to opóźnienie nie było szkodliwe dla wierzyciela, a dłużnik nie ponosi odpowiedzialności za powstanie tego opóźnienia. Ich wysokość równa jest sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, o ile nie została ona określona, co w 2019 roku daje wysokość 7 % (1,5 % + 5,5 %). Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie w skali roku nie może przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Podobnie jak w przypadku odsetek kapitałowych wysokość odsetek za opóźnienie nie może być wyższa od wysokości maksymalnych odsetek za opóźnienie – nawet jeżeli umowa przewiduje wyższe stawki.
  • odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych – są to odsetki przysługujące w transakcjach handlowych, które należą się za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty tego świadczenia. Dla ich powstania konieczne jest spełnienie 2 warunków: wierzyciel wywiązał się ze swojego świadczenia, za które nie otrzymał zapłaty w określonym w umowie terminie. Ich wysokość równa jest sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 8,0 punktów procentowych, o ile strony nie określiły innej wysokości tych odsetek. 2019 roku wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych wynosi 9,5 % (1,5 % + 8 pkt %). Wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika rekompensaty, z tytułu poniesionych kosztów odzyskiwania należności, w wysokości równowartości kwoty 40 euro już od dnia nabycia uprawienia do odsetek ustawowych za opóźnienia w transakcjach handlowych. Przy transakcjach handlowych pomiędzy przedsiębiorcami zastosowanie ma ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, a nie kodeks cywilny jak w przypadku odsetek kapitałowych czy odsetek za opóźnienie.

 

Jak obliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie?

Odsetki ustawowe za opóźnienie to odszkodowanie przysługujące wierzycielowi za zwłokę dłużnika w spłacie świadczenia pieniężnego. Dzięki temu, że takie odsetki istnieją, dla uzyskania właściwej rekompensaty niezbędne jest jedynie wykazanie okresu zwłoki, a nie udowodnienie swoich strat, co by było problematyczne. Wzór na obliczenie wysokości odsetek ustawowych nie jest skomplikowany. Do takich wyliczeń potrzebujemy kilku danych:

  • kwoty zaległości,
  • liczby dni zwłoki w uregulowaniu świadczenia,
  • ustawowej wysokości stawki (aktualne dla danego roku),
  • liczby dni w roku.

 

Wzór na odsetki ustawowe

kwota zaległości x liczba dni zwłoki x ustawowa wysokość stawki


Przykłady obliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie

Przykład 1.

Przedsiębiorca X 3 lipca 2019 roku wystawił przedsiębiorcy Y fakturę na kwotę 5 000 zł brutto. Termin płatności danej faktury przypadał na 17 lipca 2019 roku. Przedsiębiorca Y dokonał płatności z opóźnieniem tj. 16 sierpnia 2019. Przedsiębiorca X, z tytułu opóźnienia w zapłacie, zażądał od dłużnika (przedsiębiorcy Y) zapłaty odsetek ustawowych. Jak obliczyć wysokość odsetek ustawowych, których zapłaty zażądał przedsiębiorca X?

Zgodnie z powyższym wzorem potrzebujemy danych takich jak:

 


[1] PODSTAWA PRAWNA

§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.
§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

[2] PODSTAWA PRAWNA

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Tomasz Smal

Tomasz Smal

Specjalista ds. Marketingu

W sekcji „Finanse po godzinach” otwieramy przed Tobą świat finansów. Nie używamy tutaj trudnego języka, ponieważ staramy się, by nasze treści były zrozumiałe dla każdego – nie tylko dla znawców. Nad treściami czuwa zespół specjalistów – od ekspertów, poprzez autorów i blogerów, aż po redaktorów. Wspólnie staramy się, żeby każdy wpis i każdy artykuł był po brzegi wypełniony użytecznymi informacjami.