<iframe src="//www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-TK4BMS" height="0" width="0" style="display:none;visibility:hidden"> Likwidacja OFE - wybrać ZUS czy IKE? A co z 3 filarem?
NN TFI Investment Partners
Notowania
 

Likwidacja OFE - wybrać ZUS czy IKE?

A co z 3 filarem?

15.04.2020

Młodzi ludzie często nie myślą o dalekiej przyszłości. Emerytura wydaje się być tak odległym tematem, że w tym zabieganym świecie nie znajdujemy nawet chwili na przeanalizowanie rozwiązań, które mogą w przyszłości zaprocentować. Starsze osoby mogą poczuć się zagubione w obliczu zmian. Jednym z takich tematów, który może wprowadzać niepokój, jest likwidacja OFE. Rząd oferuje nam 2 alternatywne możliwości: ZUS lub IKE. Co wybrać i co stanie się z III filarem?  

 

Zabezpiecz swoją przyszłość

Emerytura to w Polsce temat, który wywołuje wiele kontrowersji. Najczęściej wysokość świadczeń nie jest zadowalająca, przez co wiele osób jeszcze aktywnych zawodowo nie myśli o niej jako zabezpieczeniu przyszłości. Warto jednak nie bagatelizować tego tematu i zapoznać się z rozwiązaniami, które są dostępne. Likwidacja OFE była zapowiadana już dawno, ale to właśnie teraz ten czas, kiedy zmiany wejdą w życie. W bieżącym roku każdy z nas będzie musiał zadecydować, co dalej ze środkami odłożonymi w ramach OFE.

 

OFE – głównie założenia

Otwarte Fundusze Emerytalne powstały w 1999 roku i były nazywane tzw. II filarem. Stworzono je w ramach reformy systemu emerytalnego, a ich głównym zadaniem było pomnażanie kapitału emerytalnego i zabezpieczenie przyszłości Polaków. Równolegle z OFE składki były również przekazywane do ZUS. Początkowo do I filaru trafiało 12,2% wynagrodzenia brutto, a do II filaru – 7,3%.  Możliwe było także dodatkowe oszczędzanie emerytalne w ramach III filaru (IKE). Stworzony przed 2000 rokiem system był kilkukrotnie zmieniany na przestrzeni ostatnich 2 dekad. W 2020 roku ma nastąpić jednak największa zmiana, czyli likwidacja II filaru. Problemem jest jednak zgromadzony kapitał, który obecnie wynosi ponad 160 mld zł. Domyślnie środki z OFE mają być przelane na Indywidualne konta emerytalne (IKE), będące częścią III filaru polskiego systemu emerytalnego.

 

ZUS jako alternatywa dla OFE – wady i zalety

Zgodnie z zapowiedziami w bieżącym roku II Filar Systemu Emerytalnego ma przestać istnieć. Jednym z dostępnych rozwiązań jest przekazanie zgromadzonych środków w OFE do ZUS. Przekazane tam środki zostaną zapisane na tzw. koncie, a nie subkoncie (na którym zgromadzone są środki, które trafiły tam w 2015 roku podczas pierwszego rozbioru OFE). Plusem tej opcji jest to, że trafi tam aż 100% wartości aktywów. Dodatkowo, na skutek waloryzacji, zobowiązanie ZUS będzie rosło w tempie zbliżonym do inflacji. Warto wiedzieć także, że kwota, którą przekażemy do ZUS nie może ulec zmniejszeniu, nawet gdy dojdzie do deflacji. Emerytura z ZUS będzie wypłacana aż do śmierci, więc można ją pobierać nawet przez kilkadziesiąt lat. Głównym minusem tego rozwiązania jest brak aktywów finansowych – ZUS jedynie powiększa swoje zobowiązanie wobec Ciebie. Środki te nie podlegają dziedziczeniu, a wypłata przyszłych emerytur jest uzależniona od całego systemu emerytalnego, a także decyzji rządzących, więc rozwiązanie to może być uznawane za niepewne i niestabilne. Pamiętaj, że jeżeli chcesz, aby Twoje środki zostały przekazane do ZUS musisz złożyć odpowiednią deklarację – w przeciwnym wypadku Twoje oszczędności automatycznie trafią do IKE.

 

Indywidualne Konto Emerytalne z przekształcenia OFE – wady i zalety

Jeżeli zdecydujesz się przenieść zgromadzone oszczędności w ramach OFE do IKE, które powstanie w ramach przekształcenia OFE (nie jest to to samo IKE, które obecnie funkcjonuje jako element III filaru) konieczne będzie uiszczenie tzw. opłatę przekształceniową w wysokości 15%. Opłata ta rozłożona będzie na 2 raty – jedną trzeba będzie uiścić w 2020, a drugą w 2021 roku. Warto jednak wiedzieć, że opłata ta zostanie pobrana z aktywów i zrealizowana przez instytucję finansową zarządzającą Twoim IKE. Ty nie będziesz musiał nic dopłacać. Instytucją, która będzie zarządzała Twoim IKE będzie TFI. Zdecydowanym plusem tej opcji jest to, że pieniądze w IKE są w pełni prywatne i podlegają dziedziczeniu. Jako że jest to dobrowolna forma ubezpieczenia społecznego gromadzonymi w IKE środkami można dowolnie dysponować – wybierać można między lokatami bankowymi, ubezpieczeniami kapitałowymi, funduszami inwestycyjnymi czy samodzielnym inwestowaniem na giełdzie. Dodatkowo na przyszłą wypłatę pieniędzy nie mają wpływu problemy systemu emerytalnego, ale jest ona uzależniona od sytuacji na Giełdzie Papierów Wartościowych. Opłaty za zarządzanie w IKE są niskie, więc nie musisz ponosić dodatkowych kosztów z tym związanych. Wypłata środków będzie realizowana dopiero po osiągnięciu wieku emerytalnego (60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn) do wyczerpania środków na Twoim koncie, a nie dożywotnio – tak jak w przypadku ZUS. Środki te będziesz mógł wypłacić jednorazowo lub w ratach Pamiętaj jednak, że nawet jeśli przekażesz środki do IKE nadal otrzymasz emeryturę z ZUS, ale będzie ona mniejsza niż w przypadku przekazania środków z OFE do ZUS. Wypłacane środki z IKE będą uzupełnieniem Twojej emerytury.

 

Co się stanie z III filarem?

Do III filara systemu emerytalnego w Polsce należą IKE, IKZE, PPE i PPK. IKE – Indywidualne Konto Emerytalne, które funkcjonuje obecnie (nie mylić z IKE powstałego z przekształcenia OFE) – umożliwia przystąpienie do dobrowolnego oszczędzania każdemu kto ukończył 16. rok życia. To uczestnik IKE sam decyduje o wyborze funduszu, na którym chce gromadzić środki. Rocznie na fundusz nie można wpłacić więcej niż trzykrotność przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego. Środki zgromadzone na IKE można wypłacić w momencie uzyskania uprawnień emerytalnych, a także po spełnieniu jednego z warunków:

·      wpłaty na IKE były przekazywane w 5 dowolnych latach kalendarzowych

lub

·      ponad połowa wartości wpłat była dokonana nie później niż 5 lat przed wypłatą środków. Warto wiedzieć, że w przypadku IKE podatek od zysków kapitałowych trzeba zapłacić tylko w przypadku wcześniejszej wypłaty środków (przed osiągnięciem wieku emerytalnego).

Drugi element III filaru systemu emerytalnego to IKZE, czyli Indywidualne Konto Zabezpieczenia emerytalnego. IKZE także jest dobrowolne, natomiast w tym przypadku roczny limit składek wynosi 1,2 krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego. Wypłaty środków można dokonać po uprzednim złożeniu odpowiedniego wniosku oraz po osiągnięciu 65 roku życia. Kolejnym warunkiem muszą być wpłaty dokonywane w co najmniej 5 latach kalendarzowych. W wypadku IKZE trzeba również zapłacić zryczałtowany podatek od wypłacanej kwoty – jego wysokość wynosi 10%.

Pracowniczy Program Emerytalny to kolejny element III filaru. Tutaj to pracodawca decyduje o założeniu programu. Musi on również opłacać składki, których wysokość nie może przekraczać 7% wynagrodzenia danego pracownika. Do PPE mają możliwość przystąpienia osoby zatrudnione w oparciu o umowę o pracę, którzy dodatkowo spełniają kryterium stażu pracy uregulowane w umowie zakładowej PPE.
Możliwe jest powiększanie składek przekazywanych przez pracownika do PPE, jednak nie mogą one przekroczyć limitu ustalanego dla każdego roku. Po uzyskaniu 60. roku życia zgromadzonymi oszczędnościami można dowolnie dysponować.

PPK, czyli Pracownicze Plany Kapitałowe to ostatni element III filaru. Do PPK mogą przystąpić wszyscy zatrudnieni, którzy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Na indywidualny rachunek danego pracownika dokonywane są wpłaty od 3 podmiotów: tego pracownika, jego pracodawcy oraz państwa. Zgromadzone środki można będzie wypłacić po ukończeniu 60. roku życia:

·      25% zgromadzonych środków jednorazowo, a 75% w min. 120 ratach tj. przez 10 lat - bez konieczności zapłaty podatku;

·      wypłata 100% zgromadzonych środków jednorazowo lub zmniejszenie liczy rat równoznaczne jest z koniecznością zapłaty podatku dochodowego.

Istnieje również możliwość wypłaty zgromadzonych oszczędności przed ukończeniem 60. roku życia. W tym przypadku konieczne jednak będzie zapłacenie podatku od zysków kapitałowych, a wypłacana kwota zostanie również pomniejszona o 30% środków pochodzących z wpłat od pracodawcy oraz o wszystkie dopłaty ze strony państwa. Zgromadzone w PPK środki można również potraktować jako pożyczkę na wkład własny niezbędny w celu zaciągnięcia kredytu na zakup lub budowę nieruchomości. Całą wypłaconą kwotę trzeba jednak zwrócić.


Podsumowanie

Likwidacja OFE ma nastąpić na początku bieżącego roku. Jeżeli nie złożymy odpowiedniej deklaracji o przekazaniu środków zgromadzonych w ramach OFE do ZUS to automatycznie trafią one do IKE, co będzie się wiązało z koniecznością uiszczenia tzw., opłaty przekształceniowej w wysokości 15%. Pieniędzy przekazanych do IKE nie będzie można wypłacić wcześniej niż po osiągnięciu wieku emerytalnego. Wypłata będzie możliwa jednorazowo lub w ratach. Środki na koncie w IKE będą podlegały dziedziczeniu, natomiast te w ZUS – nie.

Tomasz Smal

Tomasz Smal

Specjalista ds. Marketingu

W sekcji „Finanse po godzinach” otwieramy przed Tobą świat finansów. Nie używamy tutaj trudnego języka, ponieważ staramy się, by nasze treści były zrozumiałe dla każdego – nie tylko dla znawców. Nad treściami czuwa zespół specjalistów – od ekspertów, poprzez autorów i blogerów, aż po redaktorów. Wspólnie staramy się, żeby każdy wpis i każdy artykuł był po brzegi wypełniony użytecznymi informacjami.