<iframe src="//www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-TK4BMS" height="0" width="0" style="display:none;visibility:hidden"> Co to jest i jak jest naliczany podatek Belki? | Finanse po Godzinach
NN TFI Investment Partners
Notowania
 

Co to jest podatek Belki?

08.12.2020

Podatek Belki to potoczna nazwa podatku od dochodów kapitałowych. „Belka” bierze się od nazwiska Marka Belki, który w 2002 r. – roku wprowadzenia tego podatku, był ministrem finansów w rządzie Leszka Millera. Stawka podatku Belki wynosi 19% od dochodów kapitałowych.

W przypadku funduszy inwestycyjnych tym dochodem jest stopa zwrotu z inwestycji, w przypadku lokat bankowych – odsetki, itd. Podatek Belki jest więc naliczany nie od całej kwoty, a jedynie od zysku.

Uczestnicy funduszy inwestycyjnych nie muszą się martwić samodzielnym naliczaniem i odprowadzaniem podatku Belki. Podatek jest naliczany przez agenta transferowego – podmiot zajmujący się operacyjną i księgową obsługą funduszy inwestycyjnych, a odprowadzany przez fundusz.

Kwota trafiająca na konto bankowe inwestora z tytułu umorzenia jednostek uczestnictwa, czyli wypłaty pieniędzy z funduszu, jest już pomniejszona o wartość podatku.

Inwestując w fundusze trzeba pamiętać, że stopy zwrotu publikowane przez TFI, w przypadku NN Investment Partners TFI te, które widać w sekcji notowania naszej strony internetowej,  NIE uwzględniają podatku Belki. Zysk netto, który inwestor rzeczywiście zrealizuje, będzie niższy, niż wynikałoby z wyniku inwestycyjnego pokazywanego przez TFI.

Jak jest naliczany podatek Belki w funduszach?

Dlaczego publikując stopy zwrotu nie uwzględniamy w nich podatku Belki? Dlatego, że każdy zakup jednostek uczestnictwa, czyli wpłata pieniędzy do funduszu, może mieć inną historię podatkową. W praktyce bowiem agent transferowy „znakuje” każdą paczkę jednostek uczestnictwa kupionych przez inwestora i może precyzyjnie wyliczyć zysk lub stratę wypracowane przez jednostki kupione lub sprzedane w różnych momentach.

Wpłata jednorazowa

W przypadku pojedynczej wpłaty do funduszu sprawa jest prosta. Inwestor kupuje jednostki uczestnictwa np. za 10 000 zł i po jakimiś czasie, gdy ich wartość wzrośnie np. do 10 500 zł wszystkie umarza. W tym przykładzie podatek Belki wyniesie 500 zł * 19% czyli 95 zł. Na konto bankowe inwestora trafi więc 10 405 zł.

Jeżeli nasz inwestor chce umorzyć tylko cześć jednostek uczestnictwa, podatek Belki zapłaci od zysku osiągniętego z tej części jednostek, którą umarza. Pozostając przy poprzednim przykładzie i zysku 5% brutto: inwestor zleca umorzenie jednostek o wartości 4 000 zł (6 500 zł pozostaje dalej w funduszu). W tej kwocie 5% to jest zysk, czyli podatek Belki zostanie zapłacony od 200 zł. Przy zleceniu umorzenia jednostek o wartości 4 000 zł na konto inwestora trafi więc 3 962 zł, ponieważ 200 zł * 19% daje 38 zł.

Wielokrotne wpłaty

Sytuacja komplikuje się przy wielokrotnych zakupach i częściowych umorzeniach jednostek uczestnictwa tego samego funduszu. W NN Investment Partners TFI w takim przypadku obowiązuje zasada księgowa HIFO – highest in first out. Jednostkami, które agent transferowy umorzy jako pierwsze, będą te, które zostały kupione po najwyższej wycenie.

W tej sytuacji wyliczenie podatku Belki nie jest więc prostym pomniejszeniem o 19% stopy zwrotu za okres inwestycji, ponieważ musi uwzględnić wyceny różnych „paczek” jednostek, dokupowanych i częściowo umarzanych w różnych momentach, a także wahania tych wycen w czasie.

Wyliczenie podatku Belki komplikuje się jeszcze bardziej, jeżeli do wielokrotnych wpłat i częściowych wypłat dołożymy zamiany i konwersję jednostek, czyli przerzucanie pieniędzy między różnymi subfunduszami i funduszami (czym się różnią zamiany od konwersji – o tym za chwilę).

W skrajnym przypadku może dojść do sytuacji, w której łączna stopa zwrotu inwestora będzie ujemna, czyli po umorzeniu wszystkich jednostek uczestnictwa będzie on miał mniej pieniędzy niż w sumie zainwestował, a mimo to, po drodze, od częściowych wypłat i tak zapłaci podatek Belki. Niestety trzeba się liczyć z taką ewentualnością.

 Pomijając prosta sytuację jednorazowej wpłaty a następnie jednorazowej wypłaty wszystkich środków z jednego funduszu lub subfunduszu, wyliczanie podatku Belki lepiej więc zostawić agentowi transferowemu.

Co zrobić aby nie płacić podatku Belki w funduszach?

Płatność podatku Belki można odroczyć lub – w przypadku czterech produktów inwestycyjnych – uniknąć.

Odroczenie

Podatek od dochodów kapitałowych nie jest naliczany w przypadku zamiany jednostek uczestnictwa subfunduszy wchodzących w skład tego samego funduszu parasolowego.

W ofercie NN Investment Partners TFI jest kilka funduszy parasolowych, np. NN FIO, NN SFIO czy NN Perspektywa SFIO. Zamiana jednostek uczestnictwa np. NN Obligacji na NN Polskiego Odpowiedzialnego Inwestowania i odwrotnie nie spowoduje potrącenia podatku Belki - oba są subfunduszami funduszu parasolowego NN FIO.

Za to konwersja jednostek uczestnictwa NN Obligacji na NN (L) Globalnego Odpowiedzialnego Inwestowania spowoduje potrącenie podatku Belki – NN Obligacji jest subfunduszem funduszu parasolowego  NN FIO a NN (L) Globalny Odpowiedzialnego Inwestowania jest subfunduszem funduszu parasolowego NN SFIO.

Na tym właśnie polega różnica między zamianą a konwersją jednostek – pierwsza operacja dotyczy subfunduszy tego samego „parasola” i nie powoduje odprowadzenia podatku Belki, a druga subfunduszy różnych „parasoli” i wiąże się z koniecznością zapłacenia podatku Belki.

UWAGA: odroczenie NIE oznacza zwolnienia z obowiązku zapłacenia podatku. Przy inwestycji w różne subfundusze tego samego funduszu parasolowego podatek od dochodów kapitałowych jest pobierany przy wycofaniu pieniędzy spod „parasola” czyli umorzeniu jednostek uczestnictwa. To, że zamiana jednostek między różnymi subfunduszami nie powoduje potrącenia podatku, nie oznacza, że nie zapłacimy go w ogóle. Jego płatność jest po prostu przesunięta w czasie.

Zwolnienie

Podatku od dochodów kapitałowych można nie zapłacić w ogóle w przypadku inwestycji odbywających się w IKE (Indywidualnym Koncie Emerytalnym), IKZE (Indywidualnym Koncie Zabezpieczenia Emerytalnego), PPE (Pracowniczym Programie Emerytalnym) lub PPK (Pracowniczym Planie Kapitałowym).

Zwolnienie z podatku Belki jest jedną z wielu korzyści zapewnionych przez te produkty. Żeby jednak nie zapłacić podatku od zysków wypracowanych przez lata inwestycji, trzeba spełnić następujące warunki.

 

IKE:

  1. dokonać wpłat na IKE co najmniej przez 5 lat kalendarzowych (dowolnych, nie muszą następować po sobie) albo dokonać ponad połowy wpłat na IKE nie później niż 5 lat przed wypłatą,
  2. wypłacić pieniądze z IKE po ukończeniu 60. roku życia lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55. roku życia.

 

IKZE:

  1. dokonać wpłat na IKZE co najmniej przez 5 lat kalendarzowych (dowolnych, nie muszą następować po sobie),
  2. wypłacić pieniądze z IKZE po ukończeniu 65. roku życia.

 

PPE:

  1. wypłacić pieniądze z PPE po ukończeniu 60. roku życia lub nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55. roku życia.

 

PPK:

  1. wypłacić pieniądze z PPK po ukończeniu 60. roku życia:
    • 100% zgromadzonych środków rozłożyć na co najmniej 120 miesięcznych rat, lub
    • 25% wypłacić jednorazowo, a pozostałe 75% rozłożyć na co najmniej 120 miesięcznych rat, lub
    • wypłacić pieniądze w co najmniej 120 miesięcznych ratach w formie świadczenia małżeńskiego,
  2. wypłacić pieniądze z PPK przed 60. rokiem życia, pod warunkiem, że będą przeznaczone na:
    • pokrycie wkładu własnego do kredytu na zakup mieszkania lub budowę domu. W takiej sytuacji uczestnik PPK nie może mieć więcej niż 45 lat a cała kwota wypłacona z PPK musi zostać zwrócona do PPK w ciągu 15 lat, w przeciwnym razie trzeba od niej zapłacić podatek od dochodów kapitałowych,
    • wypłatę w przypadku poważnego zachorowania uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka. W takiej sytuacji wypłata do 25% kwoty zgromadzonej w PPK jest zwolniona z podatku Belki (środków wypłaconych na ten cel nie trzeba zwracać do PPK).
janek

Jan Morbiato

Investment Communication Manager

W sekcji „Finanse po godzinach” otwieramy przed Tobą świat finansów. Nie używamy tutaj trudnego języka, ponieważ staramy się, by nasze treści były zrozumiałe dla każdego – nie tylko dla znawców. Nad treściami czuwa zespół specjalistów – od ekspertów, poprzez autorów i blogerów, aż po redaktorów. Wspólnie staramy się, żeby każdy wpis i każdy artykuł był po brzegi wypełniony użytecznymi informacjami.